انواع تومورهای خوش خیم پلک به همراه پاتولوژی و روش درمان آن‌ها

تومور

تومور پلک رشد غده‌های غیرعادی روی پلک است.  این تومورها می‌توانند خوش خیم یا بدخیم باشند.  طیف وسیعی از تومورهای خوش خیم رخ می‌دهند، از جمله کیست‌های داکتال، کیست‌های انکلوژن و گل‌مژه و شالازیون.  سرطان پوست روی پلک قطعاً با قرار گرفتن در معرض آفتاب مرتبط است. بسیاری از سرطان‌های پوستی می‌توانند روی پلک روی دهند، از جمله کارسینومای سلول‌های بازال، کارسینومای سلول‌های اسکواموس، کارسینوم غدد میبومین و ملانوما.

 پلک‌ها نقشی حیاتی در سلامت چشم‌های زیر خود دارند. آن‌ها پوششی را برای قرنیه فراهم کرده و به پخش و پاک شدن اشک کمک می‌کنند. قرنیه بدون پوشش باعث مشکلاتی همچون نقائص اپیتلیال، اسکار، واسکولاریزیشن یا عفونت می‌شود. علائم حاصل از آن شامل حساسیت، درد و از دست رفتن بینایی است. بسته شدن پلک، اشک را روی تمام سطح چشم پخش می‌کند و آن را از طریق سوراخ لاکریمال (غده اشکی) به مجرای اشک وارد می‌کند. به همین خاطر، اشک ریزش یا اپیفورا می‌تواند ناشی از اختلالات مختلف پلک باشد.

 برای دریافت اطلاعات بیشتر و نوبت ویزیت در مطب مطب دکتر اشراقی فوق تخصص پلک، مجرای اشکی و حدقه، می‌توانید با شماره‌های  02188713593 و 03136274240 و 09138387324  تماس حاصل فرمایید  و یا سوالات خود را در این قسمت (لینک به انتهای مقاله قسمت ارسال سوال) مطرح کنید.

انواع تومورهای خوش خیم


تومورهای خوش خیم پلک انواع مختلفی دارند که در ادامه به توضیح هر کدام می پردازیم:

 شالازیون

شالازیون

تومور شالازیون یک پروسه التهابی لیپو گرانولوماتوز مزمن است که در پلک رخ می‌دهد. این تومور از انسداد غدد میبومین (شالازیون عمیق) یا غدد زایس (شالازیون سطحی) با نشت متعاقب محتویات چربی به بافت‌های پیرامونی ناشی می‌شود که محرک یک پروسه التهابی گرانولوماتوز خواهد شد.

ظاهر

پلک بیماران دارای یک برآمدگی دردناک و سفت در پلک است که به آرامی در یک دوره چند هفته‌ای تا چند ماهه بزرگتر می‌شود. این برآمدگی می‌تواند ناشی از هوردئولوم یا گل‌مژه باشد. این پروسه معمولاً با روزاسه و بلفاریتیس همراه است.

پاتولوژی

نمونه‌های پاتولوژی عموماً التهاب لیپو گرانولوماتوز ناحیه‌ای را نشان می‌دهد که بر فواصل مشخصی که از پیش با چربی پر شده بود متمرکز است ("نشت چربی" محصولی از این فرآیند است). همچنین یک نشر التهاب مخلوط وجود دارد که شامل نوتروفیل‌ها، سلول‌های پلاسما، لنفوسیت‌ها، هیستوسیت‌های اپیتلوئید و سلول‌های غول‌پیکر چند هسته‌ای است.

روش‌های درمانی

  • کمپرس گرم
  • بهداشت پلک
  • آنتی‌بیوتیک‌های موضعی یا خوراکی
  • برش جراحی

برای مشاهده کلیپ جراحی تومور پلک توسط آقای دکتر اشراقی اینجا  کلیک کنید.

 نکته

برخلاف شالازیون، گل‌مژه یک پروسه التهابی حاد و چرکی از هریک از غدد پلکی است که همچون یک برآمدگی گرم، گسسته، اریتماتوز و دردناک خود را نشان داده و چند روز ادامه خواهد داشت. در پاتولوژی آن، این بیماری بعنوان یک آبسه کوچک و چرکی طبقه‌بندی شده که شامل نتروفیل‌ها و بقایای سلولی نکرونیک روی فولیکول مو و غدد مجاور آن است.

تومور زانتلاسما

زانتلاسما

تومور زانتلاسما یک تومور تشکیل شده از انباشتگی درون سلولی چربی است. این ضایعه بعنوان یک مجموعه از ماکروفاژهای چربی پایه در غشاء میانی پوست طبقه بندی شده است.

ظاهر

بیمار ظاهری با پلاک‌های نرم و زرد رنگ دارد که معمولاً در نزدیکی چین داخلی پلک‌های بالا و پایین قرار دارند. این ضایعات با بالا رفتن سن شیوع زیادی دارد و ممکن است با اختلالات متابولیسم لیپید مرتبط است.

پاتولوژی

غشاء میانی پوست، مجموعه‌ای از هیسوسیت‌هایی با سیتوپلاسم پر از چربی و کف‌آلود را نشان می‌دهد که بیشتر در اطراف عروق خونی تجمع می‌کنند. نرخ بالایی از بازگشت این بیماری پس از درمان تومور زانتلاسما وجود دارد.

روش‌های درمانی

  • برش جراحی
  • لیزر با CO2
  • تری کلرواستیک اسید موضعی صد در صد

کیست اپیدرمال انکلوژن  (کیست اپیدرموئید)

کیست اپیدرمال انکلوژن

کیست اپیدرمال انکلوژن (EIC) یک برآمدگی پوستی در روپوست است. این کیست می‌تواند ارثی یا اکتسابی باشد. نوع اکتسابی آن معمولاً در محل یک ترومای قبلی است، که باعث انسداد روزنه فولیکول مو می‌شود.

ظاهر

این ضایعه ظاهری سفید، نرم، گرد، برآمده و رشدی کُند دارد. این ضایعات شفاف نیستند و می‌توانند یک روزنه مرکزی داشته باشند که مابقی فضای کانال پیلار را بگیرند. همچنین این ضایعات می‌توانند مبتلا به عفونت ثانویه یا گسستگی شده و یک واکنش التهابی را تحریک کنند.

پاتولوژی

یک نمونه پاتولوژی از این پروسه نشان دهنده یک ساختار کیستی در غشای میانی پوست است که با اپتلیوم کراتینه اسکواموس همراه با کراتین پوسته پوسته شده در لومن کیست طبقه‌بندی می‌شود. هیچ ضمیمه پوستی‌ای در دیواره کیست وجود ندارد (این ویژگی منحصر کننده این نوع کیست از کیست درموئید است). میلیا یا جوش‌های سر سفید، کیست‌های اپیدرمال انکلوژن کوچکی هستند که از لحاظ بافت شناسی به نام EIC تشخیص داده شده و تنها در اندازه خود فرق می‌کنند. کیست درموئید پوستی (نه چشمی) مشابه EIC هستند، ولی شامل ساختارهای آدنکسال پوست (مو، عرق یا غدد چربی) در دیواره کیست هستند. همچنین لومن کیست شامل شفت‌ها و ترشحات گراندولار علاوه بر کراتین است.

روش‌های درمانی

  • برش
  • مارسوپياليزاسيون

غده آپوکرین

غده آپوکرین

غده آپوکرین یک کیست است که از انسداد داکتال غده عرقی آپوکرین ناشی می‌شود. این غده نوعی از ورم غده‌ای سلول‌های مترشحه است نه یک کیست احتباسی.

ظاهر

بیمار یک ضایعه کیستی گرد، نرم و تنها را نشان می‌دهد که به تنهایی در لبه پلک قرار گرفته و معمولاً در گوشه چشم یافت می‌شود. این ضایعات شفاف بوده و نور از آنها رد می‌شود، و گاهی اوقات ته رنگ آبی از خود نشان می‌دهد.

پاتولوژی

پاتولوژی یک ساختار کیستی ناهنجار را در غشای میانی پوست نشان می‌دهد. کیست توسط دو لایه از اپیتلیوم مکعبی پوشانده شده که داخلی ترین لایه (لومینال) یک انفکاک آپوکرین را نشان می‌دهد (ترشح اپیکال) اکرین هیدروسیستوما یک کیست احتباسی داکتال است که از انسداد مجرای غده عرقی اکرین ناشی می‌شود. این ضایعات از نظر بالینی و گاهی اوقات بافت‌شناسی از آپوکرین هیدروسیستوما قابل تشخیص است. تفاوت این ضایعات در این است که آنها در شرایطی که تعریق را تحریک می‌کنند (همچون گرما یا رطوبت) بزرگ می‌شوند و می‌توانند از لحاظ بافت‌شناسی متغیر باشند زیرا لومن کیست با لایه مضاعف اپیتلیوم مکعبی بدون انفکاک اپوکرین پوشیده شده است.

روش‌های درمانی

  • مارسوپياليزاسيون
  • برش

کیست سیرنگوما

کیست سیرنگوما

تومور سیرنگوما یک تومور خوش‌خیم و غده‌ای در غدد تعریق اکرین است که احتمالاً از مجاری اکرین ناهنجار ایجاد می‌شود.

ظاهر

متداول‌ترین ظاهر این تومور، جوش‌های نوک تیز چندتایی، نرم، کوچک (حدوداً یک الی دو میلیمتر) و دارای تجمع بیش از حد رنگندانه است که روی یا نزدیک حاشیه پلک یا در غشای میانی پوست دیده می‌شود. تومور سیرنگوما در پلک پایین شایه‌تر است و معمولاً در بیماران جوان و زن دیده می‌شود.

پاتولوژی

نمونه پاتولوژیک این پروسه نشان دهنده رشته‌های اپیتلیال سلول‌های بازوفیل کوچکی است که تا لایه غشای میانی پوست گسترش یافته که نشاندهنده تکثیر یافتن ساختار‌های غده عرقی اکرین است. معمولاً این تومور ظاهری همچون "ویرگول" یا "بچه‌ قورباغه" دارد. علاوه بر این، ظاهر این مجاری کوچک، چند تایی، گرد و کیستی تکثیر غدد اکرین است که با لایه مضاعف سلول‌های صاف اپیتلیال همراه با ترشح مواد کلوئیدال در مرکز لومن پوشانده شده است.

روش‌های درمانی

  • برش لیزری
  • برش جراحی

خال پلک

خال پلک

خال پلک یک تومور ارثی، هامارتوما (نئوپلاسمی خوش خیم در بافت منشأ) از ملانویست‌های بطرز ناقص تفکیک شده است (سلول‌های خال پلک).

ظاهر

ظاهر خال پلک شدیداً متغیر است. اگرچه از لحاظ بالینی مشهود نیست، خال پلک در همان زمان تولد وجود دارد و معمولاً در طول زندگی به طرز متغیری دگرگون می‌شود. ظاهر اولیه بالینی آن در دوران کودکی و به عنوان یک خال صاف و دارای رنگدانه دیده می‌شود. در این دوره خال پلک معمولاً یک خال در ناحیه اتصالی پوست است - سلول‌های خال در لایه اپیتلیال بازال در محل اتصال درمال، اپی درمال قرار گرفته‌اند. تجمع رنگدانه در بافت معمولاً در دوران بلوغ افزایش یافته و سپس بعد از دهه دوم زندگی شخص این خال تبدیل به یک جوش نوک تیز برآمده و دارای رنگدانه می‌شود. به مرور زمان خال پلک تبدیل به یک خال پلک مرکب می‌شود سلول‌های خال پلک از ناحیه اتصال به لایه زیرین خود یعنی غشای میانی پوست گستر یافته و شکلی برآمده پیدا می‌کنند. با بالا رفتن سن بیمار، خال پلک رنگدانه‌های اپیدرمال خود را از دست می‌دهد و همچنان برآمده، اندکی دارای ضایعه رنگدانه دار یا آملانوتیک باقی می‌ماند. در این مرحله خال پلک با نام خال پلک زیر پوستی (درون پوستی) شناخته می‌شود عنصر اپی درمال عود کرده و تمام سلول‌های خال پلک درون غشای میانی پوست هستند. خال‌های پلک در پوست اطراف چشم، پلک‌ها و حاشیه پلک‌ها یافت می‌شوند. خال‌هایی که در حاشیه پلک‌ها یافت می‌شوند، در صورتی که با حباب تماس یابند می‌توانند در سطح زیرین چشمی شکل یافته و امکان دارد از آنها مژه رشد کند.

پاتولوژی

همانطور که ظاهر بالینی آن‌ها متغیر است، ویژگی‌های پاتولوژیک آن نیز بسته به سطوح تحولی خال پلک متغیر خواهد بود. سلول‌های معمولی خال پلک ظاهری ملایم و خوش‌خیم دارند، ولی ملانوسیت‌های غیرمعمولی گرد و بازالوئید هستند و بصورت لانه‌ای یا ریسمانی در کنار تجمع می‌کنند. این سلول‌های حوای "کیست‌های سودو اینکلوژن" که پیچیدگی‌های غیرطبیعی هسته سلول هستند، می‌باشند که ظاهری همچون نوکلئوس شفاف سلولی دارد. سلول‌های خال تمایل دارند درون ضایعه، قطبیت نشان دهند، به همین خاطر است که هسته‌های سلولی با پیشرفت به عمق غشای میانی پوست تمایل به "بالغ" تر شدن دارند (کوچکتر، نازکتر و تیره‌تر). در جنبه ظاهری خال پلک، سلول‌های کلاس A خال پلک ظاهری اپیتلیوئید دارد. سلول‌های خال پلک با عمیق‌تر شدن (سلول‌های کلاس B) کوچکتر و تیره‌تر می‌شوند. در عمیق‌ترین جنبه خال پلک، سلول‌های کلاس C خال پلک نوکلئوس صاف‌تر و نازک‌تر هستند و ظاهری کوک مانند یا مانند سلول‌های شوآن دارند. خال پلک شامل مقادیر به شدت متغیری از رنگدانه است. همانطور که پیش از این در مورد آن صحبت کردیم، موقعیت سلول‌های خال پلک درون ضایعه آن ویژگی‌ای است که کلاس خال پلک را تعیین می‌کند.

  • خال پلک اتصالی: سلول‌های خال پلک همگی در محل اتصال درمال-اپیدرمال و در اپیتلیوم بازال قرار گرفته‌اند
  • خال پلک مرکب: سلول‌های خال پلک همگی در محل اتصال درمال-اپیدرمال و در اپیتلیوم بازال "و" در غشای میانی پوست قرار گرفته‌اند
  • خال پلک زیر پوستی: سلول‌های پوست درون غشای میانی پوست قرار گرفته‌اند

روش‌های درمانی

  • شیو بیوپسی
  • بیوپسی کلی
  • برش V شکل پلک

تومور کراتوز سبورئیک

تومور کراتوز سبورئیک

تومور کراتوز سبورئیک یک برآمدگی اکتسابی و خوش‌خیم پوست است که از تکثیر داخل اپیدرمال سلول‌های بازال خوش‌خیم ناشی می‌شود.

ظاهر

ظاهر آن تومور متغیر است ولی ضایعات معمولاً ظاهری واضح، قهوه‌ی رنگ و سطحی سفت و پر آب دارند. معمولاً این تومور را با عنوان "چرب" و "گیر کرده" توصیف می‌شود. ضایعات میزان متغیری از رنگدانه و هایپرکراتوز دارند. ریخت‌شناسی آن می‌تواند به شکل چسبیده، پایه‌دار، لوبوله، پستانک دار یا متخلل باشد. افزایش اندازه و تعداد این ضایعات با افزایش سن شایع است.

پاتولوژی

نمونه‌های پاتولوژیک این تومور آکانتوزیس، هایپرکراتوز و پاپیلوماتوز را نشان می‌دهد. بزرگنمایی کم، ظاهر "گیر کرده" این تومور پاپیلوماتوز را با آکانتوزیس برآمده برجسته‌تر می‌کند. بزرگنمایی بیشتر تکثیر سلول‌ها را در اپیدرمیس نشن می‌دهد که شباهت زیادی با سلول‌های معمولی بازال دارد. ممکن است اپیدرمیس با اتصالات یا مجاری باریک به سمت درمیس در یک الگوی مشبک تکثیر شود. همچنین ممکن است کیست‌های سودوهورن نیز وجود داشته باشند که شکاف یا برآمدگی‌های اپیدرمیس در سطح مقطع عرضی هستند که ظاهری همچون انباشتگی کیستی از ماده کراتینوز دارد. رنگندانه‌های این ضایعه متغیر هستند. ضایعه‌ای وجود دارد که شباهت زیادی با تومور کراتوز سبورئیک دارد و با عنوان کراتوز سبورئیک برانگیخته یا کراتوز فولیکولی برعکس شناخته می‌شود. این ضایعات معمولاً ظاهر جوش‌های نوک تیز صورتی یا همرنگ پوست با رشد سریعی دارند. از لحاظ آسیب شناسی نیز این دو بسیار مشابه هستند، بجز اینکه سلول‌های معمولی بازالوئید ضایعه حلقه‌های اسکواموس غیر کراتینه اپیتلیوم را که به آن "گرداب اسکواموس" گفته می‌شود درون اپیدرمیس احاطه می‌کند.

روش‌های درمانی

  • شیو برش در محل اتصال اپیدرمال-درمال.

زگیل

زگیل

وروکا ولگاریس، که عرفاً به آن زگیل می‌گویند یک تومور پاپیلوماتوز است در نتیجه عفونت اپیدرمال با ویروس پاپیلومای انسانی (معمولا HPV 6 یا 11) ایجاد می‌شود.

ظاهر

این ضایعات معمولاً در لبه پلک رخ می‌دهند ولی امکان رشد در هر جایی از پوست اطراف چشم را دارند. زگیل معمولاً ظاهری کوچک و بدون رنگدانه با سطحی پنجه‌ای دارد یا به شکل یک ضایعه کشیده، رشته‌ای و با تومور پاپیلتوماتوز است.

پاتولوژی

ضایعات زگیلی با پاپیلوماتوز غول‌پیکر همراه آکانتوزیس مشخص می‌شود. معمولاً میزان شدید از هایپرکراتوز وجود دارد و این ضایعات پارکراتوز را نیز از خود نشان می‌دهند. پاراکراتوز در ضایعات زگیلی معمولاً آپیکال هستند. در بزرگنمایی‌های بالا، سلول‌های عفونی شده کویلوسیتوز را نشان می‌دهند یک شفاف کردن سیتوپلاسمیک با انقباض هسته‌ای. ضایعات زگیل معمولاً التهاب مختلط دارند که در درمیس سطحی زیرین نفوذ می‌کند. این ضایعات یکی از ضایعات بازگشت پذیر هستند.

روش‌های درمانی

  • برش
  • کرایوتراپی

مولسکوم کنتاژیوزوم

مولسکوم کنتاژیوزوم

مولسکوم کنتاژیوزوم یک عفونت ویروسی اپیدرمال است که از DNA  ویروس آبله ویروس مولسکوم کنتاژیوزوم (MCV) ناشی می‌شود.

ظاهر

این پروسه معمولاً با جوش‌های نوک تیز چندتایی، کوچک (یک الی سه میلیمتر)، گسسته، گنبد شکل یا کروی و مومی شناخته می‌شوند که خصوصیات مرکز آمبلیکال دارد. این عارضه در میان کودکان یا کسانی که سیستم ایمنی ناقصی دارند، شایع‌تر است. شاید بیماران ورم ملتحمه فولیکولی مزمن نیز داشته باشند که از بقایای مولسکوم ریخته شده در غشای اشکی از ضایعات پلکی ایجاد می‌شود.

پاتولوژی

این پروسه ظاهر پاتولوژیک بسیار متغیری از تکثیر کروی اپیتلیوم دارد که یک فوکوس مرکزی سلول‌های نکروتیک که از سطح بیرون انداخته شده را تولید می‌کند. سلول‌های آسیب دیده حاوی بقایای اینکلوژن بزرگ، همگن و درون سیتوپلاسمیک به نام بقایای مولسکوم است که ویروس تکرار شونده آبله در سیتوپلاسم را نشان داده و تمایل به جابجایی پیرامونی نوکلئوس سلولی دارد. سلول‌های آسیب دیده تمایل دارند کوچکتر شده و بیشتر ائوزینوفیل در لایه‌های عمیق‌تر ضایعه است و با خارج شدن به سمت سطح بزرگتر و بیشتر بازوفیلیک می‌شود. درمان ضایعات پوستی هرگونه ورم ملتحمه فولیکولی مرتبط را نیز برطرف می‌کند.

روش‌های درمانی

  • برش
  • کرایوتراپی
  • کورتاژ

آکروکوردون (زائده پوستی)

آکروکوردون

زائده پوستی (آکروکوردون) یک پاپیلومای اکتسابی و خوش‌خیم است. این بیماری نام‌های دیگری نیز دارد از جمله تگ پوستی، پولیپ فیبرواپیتلیال یا پاپیلومای اسکواموس.

ظاهر

این ضایعات می‌توانند بصورت تکی یا چندتایی ظاهر شوند و ممکن است در اندازه نیز متفاوت باشند معمولاً از 1 میلی‌متر تا 1 سانتیمتر. همچنین معمولاً پلی پوئید، نرم و متصل با یک ساقه است. این ضایعات می‌تواند بدون رنگدانه یا دارای رنگدانه کم است، ولی اگر در ساقه آن پیچیدگی وجود داشته باشد، ضایعه شاید دچار آنفارکتوس شده و رنگ آن از برنزه تا مشکی تغییر کند. این ضایعه در افراد میانسال و پیر شایع‌تر بوده و در نواحی اصطکاک پوستی رخداد بیشتری دارد.

پاتولوژی

نمونه‌های پاتولوژیک ضایعه‌ای پلی‌پوئید را با ساقه فیبروواسکیولار نشان می‌دهد که حاوی استرومای شُل و کلاژنیک هستند که بیشتر توسط اپیتلیوم عادی احاطه شده است. درجات متغیری از آکانتوزیس و هایپرکراتوز وجود دارد.

روش‌های درمانی

  • بیوپسی اکیسنال
  • شیو بیوپسی

کپی فقط با ذکر لینک و منبع بلامانع است.