اشک ریزش یا آبریزش چشم: بررسی دلایل متعدد، درمان و پیشگیری

اشک ریزی

بیشتر افراد در موقعیت‌هایی مانند ابتلا به سرماخوردگی، روزهای بادی، فصل آلرژی، موقع خرد کردن پیاز یا  ورود گرد و غبار به چشم اشک‌ریزش چشم را تجربه می‌کنند. اشک از چشم‌ها محافظت می‌کند و باعث بیرون رانده‌شدن هر نوع ماده محرک یا جسم خارجی می‌شود. اگرچه گاهی اوقات آب‌ریزش از چشم تبدیل به یک مشکل آزاردهنده می‌شود. این مشکل در افراد بیش از 60 سال و نوزادان بیشترین شیوع را دارد. اشک‌ریزش از چشم دو دلیل اصلی دارد: تولید بیش از حد اشک و انسداد مجرای اشک این موارد به نوبه خود علل مختلفی دارند که تعداد بسیاری از آنها قابل رفع است.

ترکیب اشک‌ پیچیده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شود و با افزایش سن کیفیت آن کاهش می‌یابد. اشک باعث مرطوب‌ نگه‌داشته شدن چشم می‌شود. اگر چشم به اندازه کافی مرطوب نباشد این عدم وجود رطوبت کافی را با تولید بیشتر اشک جبران می‌کند که نتیجه آن آب‌ریزش از چشم است. اگر این وضعیت به صورت مزمن باشد پزشک گزینه‌های درمانی متعددی را که فرد بتواند از آن‌ها استفاده کند به وی معرفی می‌کند. ممکن است اشک‌ریزش چشم از یک علت ساده قابل درمان نشات گرفته باشد بنابراین دلیلی ندارد رفع مشکل را به تعویق انداخته شود. اگر برای رفع مشکل آب‌ریزش چشم نیاز به جراحی باشد این عمل به صورت سرپایی انجام می‌شود.

برای دریافت اطلاعات بیشتر و نوبت ویزیت در مطب مطب دکتر اشراقی فوق تخصص پلک، مجرای اشکی و حدقه، می‌توانید با شماره‌های  02188713593 و 03136274240 و 09138387324  تماس حاصل فرمایید  و یا سوالات خود را در این قسمت (لینک به انتهای مقاله قسمت ارسال سوال) مطرح کنید.

دلایل اشک ریزش چشم ها


اشک ریزی

اشک سموم و عناصر مهاجم خارجی را از داخل چشم شستشو داده، از سطح چشم محافظت می‌کند و مواد مغذی مورد نیاز چشم را فراهم می‌کند. مواردی مانند گذراندن مدت زمان زیاد زیر نور آفتاب یا جلوی صفحه نمایش و حتی خندیدن و خمیازه کشیدن می‌تواند باعث اشک‌ریزش چشم شود. در آب‌ریزش چشم به علت هر یک از مواردی گفته شد جای نگرانی وجود ندارد. اما مقدار زیاد آن می‌تواند نشان‌دهنده وجود مشکل باشد. اگر فرد دچار آب‌ریزش چشم علائمی مانند تغییرات بینایی، درد، وجود توده نزدیک مجرای اشکی یا احساس وجود یک جسم خارجی در چشم را دارد یا اینکه اشک‌ریزش چشم متوقف نمی‌شود حتما باید به پزشک مراجعه کند. آب‌ریزش چشم می‌تواند به یکی از دلایل زیر اتفاق بیافتد:

اختلال در عملکرد غده چربی

غده چربی

غدد میبومین در پلک‌ها قرار گرفته‌اند و بخش روغنی اشک را می‌سازند. این چربی از بخار شدن آب موجود در اشک جلوگیری می‌کند. چنانچه غدد میبومین به اندازه کافی چربی یا چربی با کیفیت خوب  تولید نکند ممکن است چشم دچار خشکی شود. خشکی چشم یکی از رایج‌ترین علل اشک‌ریزش چشم است. چشم‌ها  برای جبران خشکی اشک تولید می‌کنند. قراردادن یک حوله تمیز داغ روی پلک چشم می‌تواند به سرباز کردن غده چربی کمک کند. فرد می‌تواند برای کمک به افزایش تولید چربی به آرامی پلک‌های چشمانش را ماساژ دهد. تمیزکردن امتداد مسیر مژه‌ها با انگشت یا یک سواب آغشته به شامپوبچه رقیق شده ممکن است به  تمیز شدن منافذ مسدود شده غدد چربی کمک کند.

خشکی چشم

خشکی چشم

حتی اگر غدد چربی به درستی عمل کنند باز هم ممکن است خشکی چشم ایجاد شود. خشکی چشم منجر به تولید بیش از حد اشک می‌شود و اگر علت زمینه‌ای آن رفع نشود آب‌ریزش چشم همچنان ادامه خواهد یافت. خشکی چشم به دلایل متعددی ایجاد می‌شود. از جمله این دلایل می‌توان به بیماری‌های خود ایمنی مانند بیماری آرتریت روماتوئید، داروهایی همچون آنتی‌هیستامین‌ها و قرار گرفتن در معرض دود و باد اشاره کرد. خشکی چشم در سنین بالاتر به خصوص در زنان یائسه رایج‌تر است. برای درمان خشکی چشم با پزشک خود راجع به قطره‌های چشمی بدون نسخه و داروهایی که به نسخه پزشک نیاز دارند صحبت کنید.

انسداد مجاری اشکی

انسداد مجاری اشکی

اشک بوسیله غدد اشکی تولید شده و از طریق سوراخ‌های کوچکی در گوشه چشم موسوم به مجاری اشکی  چشم را شست‌شو داده و در نهایت از چشم خارج می‌شود. اگر این مجاری دچار انسداد شوند اشک تجمع پیدا می‌کند. مجاری اشکی ممکن است در بزرگسالان به دلایلی همچون آسیب، عفونت، التهاب یا در موارد نادر تومور بسته شوند. بالا رفتن سن نیز ممکن است باعث تنگ شدن مجاری اشکی شود. انسداد مجاری اشکی در بچه‌ها و به خصوص نوزادان بسیار رایج است. در نوزادان انسداد مجاری اشکی اغلب خودبخود یا با کمک نوع خاصی از ماساژ رفع می‌شود. در بزرگسالان اگر علت انسداد و آب‌ریزش چشم عفونت باشد برای بیمار آنتی‌بیوتیک تجویز می‎شود. در برخی موارد پزشک دست‌به کار شده و به صورت دستی انسداد مجاری را رفع می‌کند. چنانچه مشکل رفع نشد باید عمل جراحی انجام شود. خوشبختانه روش جراحی ساده است و سریع انجام می‌شود.

آلرژی‌ها

آلرژی‌ها

چه آلرژی‌ها و چه سرماخوردگی‌ها هر دو می‌توانند باعث اشک‌ریزش چشم شوند. این معمولا مشکل حادی نیست. با اجتناب از قرارگرفتن در معرض آلرژن‌ها تا حد ممکن از آب‌ریزش چشم ناشی از آلرژی جلوگیری کنید. در فصل آلرژی حتی‌الامکان بیرون نروید، گردوغبار موجود در منزل را به حداقل برسانید و زمان وقت‌گذرانی خود با حیوانات خانگی مانند سگ و گربه را محدود کنید. استفاده از قطره‌های چشمی بدون نسخه به همراه ضداحتقان‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها می‌تواند مفید باشد. از پزشک خود بخواهید برای رفع این مشکل دارو برای شما تجویز کند.

 ورم ملتحمه

ورم

 ورم ملتحمه یا همان چشم صورتی بیشتر به وسیله آدنوویروس‌ها، ویروس‌هایی که سرماخوردگی ایجاد می‌کنند، برونشیت و گلودرد ایجاد می‌شود. چشمان اشک‌آلود  تنها یکی از علائم چشم صورتی است. علائم دیگر شامل خارش، قرمزی و درد هستند. درمورد عفونت ویروسی کار خاصی نمی‌توان انجام داد فقط باید اجازه داد تا روند خود را طی کند. قرار دادن یک کمپرس سرد مرطوب روی چشم‌ها ممکن است آب‌ریزش و سایر علائم را کاهش دهد. مانند سرماخوردگی، ورم ملتحمه نیز به سرعت سرایت می‌کند. برای جلوگیری از انتشار آن از دست مالیدن به چشم‌ها خودداری کنید، دستان خود را مرتب بشویید و بالش‌ها، ملحفه‌ها و حوله‌ها را تمیز نگه‌دارید.

گل‌مژه

 گل‌مژه

گل‌مژه به برآمدگی‌های قرمز رنگ کوچکی گفته می‌شود که روی پلک چشم یا خط رویش مژه‌ها رشد می‌کند و ممکن است باعث اشک‌ریزش چشم شود. بیشتر موارد گل‌مژه به دلیل عفونت باکتریایی ایجاد می‌شوند و اغلب دردناک هستند. گل‌مژه‌ها شبیه جوش روی پلک چشم هستند. گل‌مژه یک مشکل جدی نیست اما آزاردهنده است. کمپرس گرم می‌تواند باعث تسریع روند التیام شود. ممکن است نیاز باشد پزشک گل‌مژه‌ای را که بیش از چند روز است از بین نرفته تخلیه کند. هرگز خودتان یک گل‌مژه را فشار ندهید چون ممکن است این کار باعث انتشار عفونت شود.

مشکلات قرنیه

 مشکلات قرنیه

قرنیه خارجی‌ترین لایه شفاف چشم است و اولین خط دفاعی چشم علیه میکروب‌ها، کثیفی و هر چیز دیگری که ممکن است وارد چشم شود محسوب می‌شود و به همین دلیل بسیار آسیب‌پذیر است. هر چیزی که باعث تحریک قرنیه شود می‌تواند باعث اشک‌ریزش چشم نیز شود چه یک ذره گردوغبار باشد چه زخم یا چه یک خراش اگر مشکلی در قرنیه باعث آب‎ریزش چشم شده باشد احتمال دارد چشم‌ها دچار قرمزی، درد و حساسیت به نور نیز شوند. تعداد بسیاری از مشکلات قرنیه نیاز به درمان ندارند در حالیکه سایر مشکلات ممکن است نیاز به درمان یا حتی جراحی داشته باشند. اگر مشکل چشمی  طولانی شده یا علائم دیگری نیز دارید به پزشک مراجعه کنید.

فلج بل

فلج بل زمانی اتفاق می‌افتد که اعصاب صورت ضعیف یا فلج می‌شوند. این مشکل مانع پلک‌زدن یا بسته شدن صحیح پلک‌ها می‌شود که نتیجه آن ایجاد خشکی چشم است. پلک زدن باعث پخش شدن اشک در سطح چشم می‌شود. متخصصین درباره علت فلج بل مطمئن نیستند اما در بیشتر موارد در عرض چند ماه و گاهی اوقات بسیار زودتر این مشکل رفع می‌شود. در این فاصله چشمها باید با اشک مصنوعی مرطوب نگه داشته شوند. از مصرف محصولاتی که ادعا می‌کنند قرمزی چشم را از بین می‌برند خودداری کنید زیرا در بلندمدت تاثیری روی رفع مشکل ندارند.

سایر مشکلات پلک چشم

نه‌تنها فلج بل بلکه سایر مشکلات درگیرکننده پلک چشم و مژه‌ها نیز می‌توانند باعث خشکی و آب‌ریزش چشم شوند. چرخیدن پلک به بیرون(یا اکتروپیون) یا به سمت داخل(انتروپیون) نیز ممکن است باعث اشک‌ریزش چشم شود. اشک مصنوعی ناراحتی چشم را کاهش می‌دهد اما چنین مشکلاتی معمولا نیاز به جراحی دارند. اگر مژه دچار به سمت داخل برگردد(تریکیازیس) ممکن است به چشم‌ها مالیده شده و آب ریزش ایجاد کند. گاهی اوقات این مشکلات پلک چشم نشانه طبیعی پیرشدن هستند. با بالارفتن سن، پوست پلک‌ها دچار افتادگی می‌شود و این باعث می‌شود اشک به جای اینکه از مجرای اشکی خارج شود از چشم تراوش کند.

دیگر علائم همراه با آب ریزش چشم


علائمی که با آب ریزش چشم و تولید بیش از حد اشک همراهی دارند شامل موارد زیر هستند:

  • درد چشم
  • التهاب یا عفونت چشم
  • آب ریزش از بینی
  • اختلال بینایی
  • حساسیت
  • عطسه
  • ورم چشم
  • قرمزی چشم

آیا باید به دلیل آب ریزش چشم به پزشک مراجعه کنم؟


برای تشخیص آب‌ریزش چشم، چشم‌پزشک از شما سوالاتی راجع به سابقه پزشکی، علائم و سبک زندگیتان خواهد پرسید. سپس یک معاینه چشمی و احتمالا جسمی به منظور تعیین علت اشک ریزش چشم انجام خواهد داد. ممکن است از اشک بیمار نمونه‌گیری شده و کشت داده شود. زمانی که دلیل اشک ریزش چشم مشخص شد پزشک بر اساس آن درمان بیمار را آغاز می‌کند.

چطور مشکل اشک‌ریزی چشم را رفع کنیم؟


اشک‌ریزی

ابتدا باید پیش از اقدام به انجام هر نوع درمان علت تولید بیش از اندازه اشک مشخص شود. این کار باعث صرفه‌جویی در هزینه و زمان می‌شود. چنانچه چشم‌ها دچار خشکی یا سوزش باشند اشک مصنوعی به مرطوب شدن مجدد چشم‌ها کمک می‌کند. اگر چشمانتان می‌سوزد یا خارش دارد ممکن است علت آب ریزش چشم آلرژی باشد. برای رفع این علائم می‌توانید از قطره‌های ضدحساسیت موضعی که بدون نسخه پزشک دردسترس هستند مانند زادیتور یا آلاوی استفاده کنید یا به عنوان یک راه‌حل بهتر به پزشک مراجعه کنید. پزشک برای آب‌ریزش چشم و سایر علائم مرتبط با آلرژی قطره‌های ضدحساسیت موضعی مانند Lastacaft یا Bepreve تجویز خواهد کرد. اگر فرد از چشمانش ترشح دارد علت آن می‌تواند انسداد مجرای اشکی یا مشکل پلک باشد. پزشک ممکن است برای کاهش علائم، تخلیه یا عمل جراحی مشابهی را انجام دهد. تصحیح موقعیت نادرست پلک چشم با کمک یک جراحی ساده یک گزینه درمانی محسوب می‌شود. اگر علت بروز مشکل عفونت است پزشک برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز خواهد کرد.

مدیریت آب ریزش چشم در افراد مسن و جوان


مدیریت آب ریزش چشم

تعداد بسیاری از بیماران مسن با بالارفتن سن خشکی چشم را تجربه می‌کنند. این خشکی چشم می‌تواند منجر به افزایش تولید اشک شود. بیماران مسن باید در مدت زمان‌هایی با فاصله کوتاه‌تر به چشم‌پزشک خود مراجعه کنند تا در صورت بروز هر نوع مشکل از بدتر شدن آن جلوگیری کنند. مهم نیست در چه سنی هستید باید همیشه مراقب چشمان خود باشید. زمانی که بیرون از منزل هستید برای محافظت از چشمان خود در برابر نور خورشید و ذرات و آلودگی‌های موجود در هوا و برای کاهش تابش خیره‌کننده نور خورشید حتما از عینک آفتابی استفاده کنید. کودکان و نوزادان نیز آب‌ریزش چشم را تجربه می‌کنند. در برخی نوزادان در بدو تولد مجرای اشکی تنگ است. در این موارد احتمالا مجرا خودبخود در طی سال اول زندگی باز می‌شود و مشکل آب‌ریزش از چشم از بین می‌رود. به علاوه کودکانی که دچار عفونت‌های چشمی هستند باید آنتی‌بیوتیک مصرف کنند. Probing یا میل زدن نیز در کودکان و نوزادان انجام می‌شود. این روش بدون درد است و به منظور بازکردن مجرای دچار انسداد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اشک ریزش چشم چقدر طول می‌کشد؟


چشم‌انداز اشک‌ریزش چشم معمولا خوب است. به محض اینکه پزشک علت مشکل را پیدا کرد درمان آغاز خواهد شد. در بیشتر موارد آب ریزش چشم در عرض چند ساعت یا چند روز از بین می‌رود. مدت زمانی که طول می‌کشد تا این مشکل رفع شود به نوع درمان انتخابی بستگی دارد. برای مثال، اشک ریزش چشم با منشا حساسیت ممکن است با مصرف آنتی‌هیستامین در عرض یک ساعت رفع شود اما اگر نیاز به جراحی باشد درمان آن ممکن است چند هفته‌ طول بکشد.

چطور می‌توان از بروز آب‌ریزش چشم جلوگیری کرد؟


در بیشتر موارد اشک‌ریزش چشم به دلیل وجود مشکل در سیستم اشکی اتفاق می‌افتد. پس بسیار مهم است اقداماتی انجام شود که از بروز مشکل در این سیستم پیشگیری کند. در اینجا به چند مورد از این اقدامات اشاره می‌شود:

  • با استفاده از عینک آفتابی، عینک ایمنی یا ماسک صورت تا حد امکان از چشمان خود در برابر نور آفتاب، آسیب و سوختگی محافظت کنید.
  • از قرارگرفتن در معرض مواد آلرژی‌زای شناخته شده اجتناب کنید یا پیش از ورود به محیطی حاوی ماده حساسیت‌زا جانب احتیاط را رعایت کنید.(برای مثال سی دقیقه پیش از وارد شدن به آن محیط آنتی‌هیستامین مصرف کنید)
  • در تمام طول زندگی خود از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنید.
  • زمانی که چشمانتان می‌خارد یا سوزش دارد از دست زدن و مالیدن آنها خودداری کنید.
  • از تماس مستقیم با افرادی که دچار یک عفونت باکتریایی یا ویروسی هستند اجتناب کنید. اگر خود مبتلا به چنین عفونت‌هایی هستید اقدامات پیش‌احتیاطی لازم را جهت پیشگیری از انتشار عفونت اتخاذ کنید. وسایل و لوزام مشترک منزل را استریل کنید، مرتبا دستان خود را بشویید و همیشه از لوازم آرایشی، قطره‌های چشمی و روبالشی‌های مخصوص به خود استفاده نکنید.
  • برای جلوگیری از انتشار آلودگی به اطراف مرتبا دستان خود را بشویید.
  • با بالارفتن سن تعداد مراجعات خود به چشم‌پزشک جهت معاینات روتین چشم را افزایش دهید.

"کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است."